Euriaz, haizean, eroritako hostoez eta xarmadun paisaiez gain, aprobetxatu beharreko sasoiko produktuak ere ekartzen dizkigu udazkenak. Intxaurrak besteak beste, fruitu lehorrik osasungarrienetakoa, urrekin, arbendolekin eta gaztainekin batera, sasoi honetan goza daitezkeenak bete-betean.

Iraila-urria aldera erortzen dira intxaurrak intxaurrondotik, eta berehala biltzen dira, hezetasunak ez dezan haien oskola kaltetu (belztu egiten da). Horrela, urteko azkeneko hiru hilabeteak garai ezin hobea dira intxaurren dohain guztiez gozatzeko.

Beti esaten dugun bezala, neurrian kontsumitu behar dira fruitu lehorrak: eguneko 30 bat gramo (lauzpabost intxaur) da gomendatzen den kopurua. Har ezazu kontuan kaloria kopuru handia dutela: 680 bat Kcal 100 gramo bakoitzeko; horregatik, esfortzu fisikoa edo mentala egin denean bakarrik izan daiteke egokia kopuru hori gainditzea: hots, kirolariek, edo azterketa-garaian dauden ikasleek.

Azido linoleiko Omega 3 poliasegabe ugari dute intxaurrek, eta nutrizio-balio handia ematen die horrek. Koipeak dira intxaurren % 60, eta horietatik % 40 inguru da azido linoleikoa. Hori bai, duten koipeagatik, lehenago ‘lirintzen’ dira; horregatik, leku ilun eta fresko batean gordetzea komeni da.

Arraina baino hobea kolesterolaren aurka

Oro har, bihotzerako elikagairik onuragarrienetakoa da intxaurra, modu eraginkorrean kontrolatzen baititu LDL kolesterolaren (kolesterol ‘txarra’) eta triglizeridoen mailak.

Hain zuzen ere, azterlan batzuek diote intxaurren Omega 3 arrainarena baino eraginkorragoa dela odoleko kolesterola murrizteko. Beste iturri batzuen esanetan, intxaurrak eskuarki kontsumituta, % 50 murritz daiteke gaixotasun kardiobaskularrak izateko arriskua.

Duen serotonina kopurua dela eta –elementu asegarria da hori– gose-sentsazioa murrizten laguntzen du, beraz, aperitibo oso egokia da (pistatxoekin batera) dietan dauden pertsonentzako. Lo hartzen ere laguntzen dute, triptofanoa dutelako.

B eta C bitaminek sistema immunologikoa indartzen laguntzen dute, eta botere antioxidatzaile itzela ematen diote. Mineralei dagokienez, potasioa (500 mg), fosforoa (400 mg), kaltzioa (80 mg), sodioa (4 mg) eta burdina (2 mg) nabarmentzen dira; horregatik, idealak dira osteoporosia prebenitzeko eta hezurrak osasuntsu mantentzeko.

Intxaurrak sukaldean

Zapore bikaina dakarkigute intxaurrek sukaldera, eta egokiak dira plater gozoak zein gaziak prestatzeko (adibidez, intxaur garrapiñatuak etxean egindako mamiaren gainean, edo intxaurrak bere horretan, Idiazabal gaztazko krema goxo-goxo baten gainean.

Beharbada, entsaladak dira platerik nabarmenen eta errazenak. Intxaur eskukada bat bota baino ez –osorik edo birrinduta–, eta crocanti ukitu zoragarria emango diezu.

Kremak ere intxaurrak erabiltzeko baliabide erraza dira. Intxaur-saltsa da adibiderik onena, edo pasta-plater batekin batera aurkezteko presta daitekeena. Eta, jakina, gisatuak eta errekiak eremu egokia dira fruitu lehor honentzako:  arkumea intxaurrekin edo azpizun betea.